پروژه موسیقی جاده ابریشم: از شكل گیری تا امروز
به بهانه تمركز برنامه های آنسامبل جاده ابریشم بر موسیقی ایران
و موسیقیدانان ایرانی (ژانویه 2007 – شیكاگو)
برای حدود 2000 سال، جاده ابریشم (شبكه ارتباطی- تجاری بین آسیای
شرقی و دریای مدیترانه) مهمترین كانال جهت گسترش و تبادل عقاید، مذاهب و عناصر فرهنگی
بین ملل آسیایی و اروپایی بوده است.
از طریق این مسیر نه تنها محصولاتی نظیر ابریشم، ادویه جات، كاغذ،
سفال و ... از شرق به غرب و در مقابل شیشه، طلا، نقره و فلز از غرب به شرق انتقال می
یافت، بلكه كانال مهمی جهت تبادل و گسترش دانش و هنر نظیر طب، علوم، ریاضیات، موسیقی
و ... بین تمدنهای مختلف بود.
این تبادلات تجاری، فرهنگی و مذهبی از حدود 500 سال قبل از میلاد
مسیح آغاز شده و تا 1500 سال پس از میلاد ادامه داشته و موجب تاثیرگذاری و نفوذ تمدن
شرق و غرب بر روی هم شده است كه اثرات آن تا امروز نیز ادامه داشته است.
پروژة موسیقی جاده ابریشم اولین بار توسط یویوما بزرگترین و معروفترین
ویولنسل نواز قرن معاصر پیشنهاد شد. وی در رابطه با چگونگی شكل گیری ایده اولیه جاده
ابریشم می گوید: "در طول سفرهای متعددی كه به نقاط مختلف دنیا داشتم، همواره عقاید،
مذاهب و فرهنگ های قدرتمندی كه توانسته بودند كشورهای صاحب تمدن چندین هزارساله را
تحت تاثیر قرار دهند مرا شگفت زده می كرد و همواره می اندیشیدم كه چگونه می توان از
تلفیق و تركیب موسیقی فرهنگ ها و تمدن های مختلف به صداهای جدیدی دست یافت".
در سال 1998 یویوما ایده تشكیل پروژه موسیقی جاده ابریشم را ارائه
داد. اصلی-ترین و مهم ترین هدف این طرح تبادل فرهنگی میان كشورهای صاحب تمدنِ حاشیه
جاده ابریشم و كشورهای اروپایی، از طریق برگزاری كنسرت، فستیوال، نمایشگاه، مَستركلاس،
ضبط، انتشار و به وجود آوردن آثار جدید موسیقایی بود.
پس از شكل گیری هسته اولیه، اهداف اجرایی موسیقی در پروژه جاده
ابریشم به سه شاخه اصلی تقسیم شد: (1) تولید كارهای جدید موسیقایی توسط آهنگسازان جاده
ابریشم (2) تمركز بر قطعات سنتی و بومی هر منطقه و كشور (3) آهنگسازی توسط موسیقیدانان
مغرب زمین با الهام از فرهنگ و تمدن كشورهای حاشیه جاده ابریشم.
در سال 1999 توسط یك هیئت نظارت، تحقیق و بررسی، برای مرحله اول
16 نفر از بهترین موسیقیدانان و آهنگسازان كشورهای ایران، چین، آذربایجان، ازبكستان،
مغولستان و تاجیكستان به عنوان كشورهای صاحب تمدن ِحاشیه جاده ابریشم جهت عضویت در
آنسامبل جاده ابریشم برگزیده شدند. در ژانویه سال 2001 نیز هیئت نظارت، تحقیق و بررسی،
برای مرحله دوم موسیقیدانان برتر كشورهای ارمنستان، ایتالیا، هند، ژاپن، تركیه، كره،
پاكستان و آمریكا را انتخاب كرده و گرد هم آورد و آنسامبل بزرگ جاده ابریشم تشكیل شد.
در حال حاضر این گروه دیگر تنها یك گروه نیست، بلكه به یك سازمان
تبدیل شده كه اعضای آن در مجامع بین المللی سخنرانی می كنند، Workshop و توركنسرت برگزار
می كنند، و در مدارس و دانشگاه ها كنسرت های پژوهشی همراه با سخنرانی ترتیب می دهند.
از كشور ایران سه موسیقیدان برجسته اعضای ثابت آنسامبل جاده ابریشم
می-باشند كه عبارتند از: كیهــــــــان كلهر (كمانچه)،سیامك آقایی (سنتور) و سیامك
جهانگیری (نی).